Wat met een schenking van het bedrijf of de onderneming in Vlaanderen ?

  In Vlaanderen worden de schenkingsrechten (blote of volle eigendom en in vruchtgebruik) beperkt tot 2% voor :                     een universaliteit van goederen of een bedrijfstak of van een onverdeeld deel van minstens 50 % waarmee een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit, een vrij beroep of een ambt of post wordt uitgeoefend          aandelen van een vennootschap waarvan de zetel in één van de lidstaten van de Europese Economische Ruimte is gevestigd en die de uitoefening van een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwactiviteit, een vrij beroep of een ambt of post tot doel heeft (de aandelen van ‘zuivere’ holdings en patrimoniumvennootschappen komen dus niet in aanmerking).  Ook  certificaten van aandelen komen vandaag onder voorwaarden in aanmerking.                    vorderingen op vennootschappen waarvan de aandelen met toepassing van het verlaagd tarief worden geschonken.  De schenking van de vordering moet gepaard gaan met de schenking van de aandelen van de vennootschap. Verder overlopen we kort een aantal voorwaarden en de gevolgen van de schenking van aandelen van de ‘KMO-vennootschap’. 

  • Voorwaarden m.b.t. het aandelenbezit :

 De aandelen die geschonken worden, vallen onder het verminderd tarief van 2 % indien deze aandelen ofwel minstens 10 % van de stemrechten in de algemene vergadering vertegenwoordigen, ofwel minstens 10 % van de totaliteit van de aandelen van de vennootschap vertegenwoordigen.De schenking moet gebeuren bij authentieke akte.  Doch herover bestaat in de rechtsleer wel discussie over. De activiteit van de vennootschap moet zonder onderbreking verder gezet worden gedurende vijf jaar na de datum van de akte van schenking.  De begiftigde is niet verplicht de geschonken aandelen te behouden.  Alleszins een aandachtspunt bij een verkoop van de onderneming. Het valt op dat de voorwaarden veel minder verregaand zijn dan de vrijstelling inzake de successierechten.  Van enige loonmassa is hier geen sprake.  Niettegenstaande is het verschil van 2% in vergelijking met de 3% (schenkingstarief in de rechte lijn, tussen gehuwden en samenwonenden) niet zo groot.  Menig belastingplichtige zal dan ook moeten overwegen of het verschil van 1% voldoende groot is om de bijkomende voorwaarden te willen respecteren.  Het verschil wordt wel groter wanneer de schenking niet gebeurt in de relatie waar het tarief van 3% van toepassing is, maar wel van 7%.   Gevolgen wat de schenkingsgregeling van 2% betreft.  Hier kunnen we twee zaken vermelden :                    Progressievoorbehoud in het kader van de successierechten Het zogenaamde progressievoorbehoud is in Vlaanderen afgeschaft voor de schenking van roerende goederen.  Zowel voor de schenking van aandelen familievennootschap (2%) als voor andere roerende goederen (3%-7%).  Het progressievoorbehoud zal dus nog enkel van toepassing zijn voor de schenking van onroerende goederen.  Dit betekent concreet dat een schenking van roerende goederen niet langer moet opgenomen worden in geval de schenker komt te overlijden binnen de drie jaar na de schenking.  Het zogenaamde art. 7 W.Succ wordt hierdoor vermeden.                     Civielrechtelijk De schenking van een vennootschap die kadert in de 2%-regeling biedt als voordeel dat zowel art. 826 eerste lid B.W. als art. 922 B.W. buiten werking worden gezet. Art. 826 eerste lid B.W. kent het principe dat erfgenamen het recht hebben hun deel van de roerende en onroerende goederen van de nalatenschap in natura op te eisen.  Doch roerende goederen dienen niet in natura te worden ingebracht  maar wel in minder ontvangst (art. 868 B.W. en art. 869 B.W.).Het probleem dat een familiebedrijf (onroerend goed) n.a.v. een overlijden onder verschillende aandeelhouders-erfgenamen in natura moet worden verdeeld, wordt op deze manier vermeden.Art. 922 B.W. op zijn beurt kent het principe dat schenking van goederen tijdens het leven in de staat ten tijde van de schenking doch voor de waarde op moment van het overlijden in de nalatenschap dienen ingebracht te worden (zogenaamde fictieve massa).  Dit betekent dat indien de vennootschap in waarde is toegenomen, deze meerwaarde mogelijk zal moeten gedeeld worden met andere erfgenamen.  Ook aan dit principe is in het kader van de 2% schenkingsregeling een einde gekomen.Het voordeel van deze civielrechtelijke gevolgen mag dan ook zeker niet onderschat worden. Voorbeeld  Vader wenst een schenking vader te doen aan zijn 2 kinderen                               Aandelen                            100.000 euro aan Kind 1                               Geld                                     100.000 euro aan Kind 2 Stel dat vader jaren later komt te overlijden.  Zijn nalatenschap bestaat dan uit                                Spaargelden  : 150.000 euro (saldo overlijden) De zogenaamde fictieve massa wordt samen gesteld.Fictieve massa : 100.000 (geld) + 650.000 (aandelen) + 150.000 (spaargelden) = 900.000 euro De reserve waar kind 1 en kind 2 recht op hebben bedraagt : 900.000 / 3 = 300.000                K2 : 100.000 (schenking van geld) + 150.000 = 250.000         K2 heeft dus een tekort van 50.000.  Kind 1 zal dit echter moeten vergoeden aan K2. Oplossing :                 Een verkoop van de aandelen aan Kind 1 en de schenking van de geldsom.                 Of een schenking aan 2% In geval een schenking aan 2% dan betekent dit  Fictieve massa :                                                                                                             100.000 (geld) + 100.000 (aandelen) + 150.000 = 350.000 euroReserve = 350.000 / 3 = 117.000 en dus geen opleg door Kind 1.                    Dubbele akte Noot : dubbele akte : ook voordeel qua reg.rechten (O.G.)Vb. OG waarde 500.000 euro                   aan K1 = 86.625 euro schenkingsrechten                   aan K1 en K2 + uit onverdeeldheid (1% reg.rechten)                                                               2 x 26.625 = 53.250 + 5.000 = 58.250 euro De voordelen van de schenking situeren zich vooral o.g.v. de roerende goederen en minder op de onroerende goederen.  Toch wordt er vandaag  niet zelden gesproken over schenkingen van onroerend goed als element van een successieplanning.  De Vlaamse schenkingsregeling van een bouwgrond kan zelfs (beperkt) aan gunstiger tarieven  (zie art 140nonies Vl.W.Reg : 2% minder op elke schijf tot 150 000 euro en 10% op de eerste schijf van 150 000 euro). Aanvankelijk zou deze periode aflopen per eind 2005, maar deze regeling is  verlengd tot eind 2009.  Verder bekijken we een aantal principes wat de schenking van onroerend goed betreft.