Wanneer een Belgisch inwoner definitief verhuist naar Portugal, wordt hij Portugees inwoner. Het feit dat hij de Belgische nationaliteit behoudt, is hierbij zonder belang (cf. artikel 4 van het verdrag met Portugal).

Wanneer is een pensioen belastbaar in Portugal ?

Op basis van de verdragstekst zijn pensioenen afkomstig uit België van een inwoner van Portugal die :

– tewerkgesteld was in de private sector, belastbaar in Portugal; hetzelfde geldt voor een ex-werknemer van een publiek overheidsbedrijf (genre NMBS, Belgacom, …);

– tewerkgesteld was in de publieke sector belastbaar in de staat die de bezoldigingen toekent.

MAAR PORTUGAL BELAST DE PENSIOENEN NIET MEER SINDS DIT JAAR DUS U BETAALT ER NIETS MEER OP UW PENSIOEN!!

Over welke pensioenen gaat het ?

In beginsel gaat het over alle pensioenen.

De verdragsbepalingen maken enkel een onderscheid tussen overheidspensioenen en zogenaamde private pensioenen, maar niet tussen wettelijke pensioenen (eerste pijler), groepsverzekeringen (tweede pijler) en pensioensparen (derde pijler).

Om te bepalen in welk land een pensioen belastbaar zal zijn, is de woonplaats op het belastbaar moment bepalend. Noteer dat het moet gaan om de definitief woonst, waarmee wordt bedoeld dat het niet kan volstaan een vakantiewoning in Portugal aan te houden terwijl het gezin in België blijft. Het moet gaan om een definitieve verhuis, met uitschrijving uit het rijksregister en afmelding bij de belastingautoriteiten.

Het (maandelijks) wettelijk pensioen zal belastbaar zijn in Portugal van zodra de genieter er definitief woont.

Wat betreft de groepsverzekering moet rekening worden gehouden met de woonplaats op datum van toekenning van de uitkering.

Daarom is het nuttig zo snel mogelijk uw verhuisplannen duidelijk te maken aan de fiscale administratie in België, meer in het bijzonder het lokale belastingkantoor. Deze zal u verzoeken een ‘aangifte speciaal’ in te dienen, voor de belastbare periode die loopt vanaf 01.01 tot de datum waarop België wordt verlaten.

Ook wordt, wat de groepsverzekering betreft, de verzekeraar of de instelling die het kapitaal van de aanvullend pensioen zal uitbetalen, best op de hoogte gebracht van het vertrek. Die zal dan kunnen vertellen welke documenten deze nodig heeft (vb. ‘attest van woonplaats’ dat wordt uitgereikt door de autoriteiten van Portugal) om te kunnen verantwoorden bij de Belgische fiscus dat geen bedrijfsvoorheffing wordt ingehouden.

Noteer dat de 5,55 % Riziv- en solidariteitsbijdrage verschuldigd blijft op het uitgekeerde kapitaal van een groepsverzekering.

Bij wijze van voorbeeld geven we weer wat AG Insurance hieromtrent meedeelt aan haar klanten :

AG Insurance is tegenover de Belgische belastingsinstanties verplicht de bedrijfsvoorheffing in te houden bij de vereffening van de pensioenvoordelen, tenzij aan de volgende twee voorwaarden cumulatief wordt voldaan:

1. de begunstigde van de inkomsten is woonachtig in een Staat die met België een dubbelbelastingverdrag heeft afgesloten, op basis waarvan de bevoegdheid tot heffing van belasting op de inkomsten in principe toekomt aan de woonplaatsstaat van de begunstigde, en

2. de begunstigde bezit daadwerkelijk de hoedanigheid van fiscaal inwoner van de betrokken Staat, in de zin van het verdrag, op de datum van de werkelijke betaling of toekenning van de inkomsten.

Het bewijs dat de tweede voorwaarde is vervuld, moet worden geleverd door middel van een speciaal daartoe bestemd attest dat van de betrokken belastingsadministratie moet uitgaan, en aan AG Insurance vóór de vereffening van de pensioenvoordelen moet worden overgemaakt. Om de begunstigde van de pensioenvoordelen hierbij te helpen, voegen we, als bijlage, het document dat door de belastingsadministratie van de woonplaatsstaat behoorlijk zal moeten worden ingevuld of overgenomen, alsook een verklarende nota.

Indien AG Insurance voornoemd fiscaal attest niet heeft ontvangen op de voorziene vereffeningsdatum, zal AG Insurance de prestaties van de groepsverzekering vereffenen met inhouding van de bedrijfsvoorheffing overeenkomstig de Belgische belastingwetgeving.

Bedrijfsvoorheffing

Op het wettelijk pensioen dat wordt uitbetaald aan een inwoner van Portugal op een rekening in Portugal (en waarvoor de heffingsbevoegdheid dus bij Portugal ligt), mag geen bedrijfsvoorheffing worden afgehouden.

In principe gebeurt de niet inhouding automatisch. Indien dit niet het geval is, wordt best contact opgenomen met de Rijksdienst voor Pensioenen (

info@rvp.fgov.be).

Uitbetaling op zichtrekening

Belgische pensioenen zijn eenvoudigweg en kosteloos betaalbaar op een zichtrekening bij een bank in Portugal.

Voor de administratieve stappen, zie de site van de Rijksdienst voor Pensioenen (www.onprvp.fgov.be/NL/profes/support/move/foreign/paginas/default.aspx).

Voorbeelden

Wettelijk pensioen

Alleenstaande

Veronderstel een alleenstaande gewezen bediende uit de private sector, geboren in 1948 en beginnen werken in 1968. Zijn laatste brutomaandloon bedroeg 5.000 EUR. Zijn wettelijk pensioen zal 2.101.,61 EUR bruto bedragen (bron : kenuwpensioen.be). Hij is 5.900 EUR belastingen per jaar verschuldigd.

De besparing ingevolge de verhuis naar Portugal levert hem maandelijks een kleine 500 EUR op.

Echtpaar

Veronderstel een echtpaar, gewezen bedienden uit de private sector, geboren in 1948 en resp. beginnen werken in 1968 en 1965. Zijn laatste brutomaandloon bedroeg 5.000 EUR en haar laatste brutomaandloon 3.500 EUR. Zijn wettelijk pensioen zal 2.101.,61 EUR bruto bedragen, het hare 2.013 EUR (bron : kenuwpensioen.be). Samen zijn zij 13.814 EUR EUR belastingen per jaar verschuldigd.

De besparing ingevolge de verhuis naar Portugal levert hen maandelijks ongeveer 1.151 EUR op.

Groepsverzekering

Veronderstel een bediende uit de private sector, die bij zijn pensionering een uitkering van zijn groepsverzekering ontvangt van 300.000 EUR.

In dit geval is de werknemer actief gebleven tot aan de pensioen gerechtigde zal het tarief 10 % bedragen.

De besparing ingevolge de verhuis naar Portugal levert hem (eenmalig) 30.000 EUR op.

Anticipatieve heffing

In bepaalde gevallen moet, bij de vaststelling van het belastbaar moment, rekening worden gehouden met de anticipatieve heffing. Dit is een heffing die wordt geïnd ter vervanging van de eindbelasting, op de leeftijd waarop de begunstigde 60 jaar bereikt.

Om hieraan te ontsnappen is het noodzakelijk dat de begunstigde op het moment waarop de anticipatieve heffing verschuldigd wordt, inwoner is van Portugal.

De anticipatieve heffing is niet van toepassing op de tweede pijler van de pensioenvorming (bv. groepsverzekeringscontracten), maar wel op de derde pijler van de pensioenvorming, met name :

– individuele levensverzekeringscontracten;

– pensioenspaarrekeningen;

– en de pensioenspaarverzekeringen.

BIJLAGE : relevante artikelen uit het Belgisch-Portugees dubbelbelastingverdrag

Artikel 4 Fiscale woonplaats

§ 1 Voor de toepassing van deze Overeenkomst betekent de uitdrukking “verblijfhouder van een overeenkomstsluitende Staat” iedere persoon die, ingevolge de wetgeving van die Staat, aldaar aan belasting is onderworpen op grond van zijn woonplaats, verblijf, plaats van leiding of enige andere soortgelijke omstandigheid. Die uitdrukking omvat echter niet personen die in die Staat alleen terzake van inkomsten uit in die Staat gelegen bronnen aan belasting zijn onderworpen.

§ 2 Indien een natuurlijke persoon ingevolge de bepaling van § 1 verblijfhouder van beide overeenkomstsluitende Staten is, gelden de volgende regels:

 

a) hij wordt geacht verblijfhouder te zijn van de overeenkomstsluitende Staat waarin hij een duurzaam tehuis tot zijn beschikking heeft. Indien hij in beide overeenkomstsluitende Staten een duurzaam tehuis tot zijn beschikking heeft, wordt hij geacht verblijfhouder te zijn van de overeenkomstsluitende Staat waarmede zijn persoonlijke en economische betrekkingen het nauwste zijn (middelpunt van de levensbelangen);

b) indien niet kan worden bepaald in welke overeenkomstsluitende Staat hij het middelpunt van zijn levensbelangen heeft, of indien hij in geen van de overeenkomstsluitende Staten een duurzaam tehuis tot zijn beschikking heeft, wordt hij geacht verblijfhouder te zijn van de overeenkomstsluitende Staat waarin hij gewoonlijk verblijft;

 

c) indien hij in beide overeenkomstsluitende Staten of in geen van beide gewoonlijk verblijft, wordt hij geacht verblijfhouder te zijn van de overeenkomstsluitende Staat waarvan hij onderdaan is;

 

d) indien hij onderdaan is van beide overeenkomstsluitende Staten of van geen van beide, zullen de bevoegde autoriteiten van de overeenkomstsluitende Staten de aangelegenheid in onderlinge overeenstemming regelen.

 

§ 3 Indien een andere dan een natuurlijke persoon ingevolge bepaling van § 1 verblijfhouder van beide overeenkomstsluitende Staten is, wordt hij geacht verblijfhouder te zijn van de overeenkomstsluitende Staat waarin de plaats van zijn werkelijke leiding is gelegen.

§ 1 vervangen bij art. III Overeenkomst 6 maart 1995 (B.S., 5 april 2001 (eerste uitg.)), met ingang van 5 april 2001 (art. XV).

Artikel 18 Pensioenen

Onder voorbehoud van de bepalingen van artikel 19, § 1, zijn pensioenen en andere gelijksoortige beloningen, betaald aan een verblijfhouder van een overeenkomstsluitende Staat ter zake van een vroegere dienstbetrekking, slechts in die Staat belastbaar.

Artikel 19 Openbare beloningen en pensioenen

§ 1  Beloningen, daaronder begrepen pensioenen, door een overeenkomstsluitende Staat of door een staatkundig onderdeel of een plaatselijke gemeenschap daarvan, ofwel rechtstreeks ofwel uit door hen in het leven geroepen fondsen betaald aan een natuurlijke persoon ter zake van diensten bewezen aan die Staat of aan een staatkundig onderdeel of een plaatselijke gemeenschap daarvan, zijn slechts in die Staat belastbaar.

Deze bepaling is niet van toepassing indien de genieter van die inkomsten onderdaan is van de andere Staat zonder tezelfdertijd onderdaan te zijn van de eerstbedoelde Staat.

§ 2  § 1 is niet van toepassing op beloningen of pensioenen ter zake van diensten verricht in verband met enige handels- of nijverheidsbedrijf uitgeoefend door een overeenkomstsluitende Staat of door een staatkundig onderdeel of een plaatselijke gemeenschap daarvan.

Artikel 22

§ 1 In België wordt dubbele belasting op de volgende wijze vermeden:

 

1° Indien een verblijfhouder van België inkomsten verkrijgt die ingevolge de bepalingen van deze Overeenkomst, niet zijnde de bepalingen van artikel 10, paragraaf 2, van artikel 11, paragrafen 2 en 6, en van artikel 12, paragrafen 2 en 6, in Portugal mogen worden belast, stelt België deze inkomsten vrij van belasting, maar om het bedrag van de belasting op het overige inkomen van die verblijfhouder te berekenen mag België het belastingtarief toepassen dat van toepassing zou zijn indien die inkomsten niet waren vrijgesteld.

2° Onder voorbehoud van de bepalingen van de Belgische wetgeving betreffende de verrekening van in het buitenland betaalde belastingen met de Belgische belasting wordt, indien een verblijfhouder van België inkomstenbestanddelen verkrijgt die deel uitmaken van zijn samengestelde inkomen dat aan de Belgische belasting is onderworpen en bestaan uit dividenden die belastbaar zijn ingevolge artikel 10, paragraaf 2, en niet van Belgische belasting zijn vrijgesteld ingevolge subparagraaf 3° hierna, uit interest die belastbaar is ingevolge artikel 11, paragrafen 2 of 6 of uit royalty’s die belastbaar zijn ingevolge artikel 12, paragraaf 2 of 6, de op die inkomsten geheven Portugese belasting in mindering gebracht van de Belgische belasting op die inkomsten.

3° Dividenden die door een vennootschap die verblijfhouder is van België worden verkregen van een vennootschap die verblijfhouder is van Portugal, en die in Portugal ingevolge artikel 10, paragraaf 2, mogen worden belast, worden in België vrijgesteld van de vennootschapsbelasting op de voorwaarden en binnen de grenzen die in de Belgische wetgeving zijn bepaald.

4° Indien verliezen die een onderneming gedreven door een verblijfhouder van België in een in Portugal gelegen vaste inrichting heeft geleden, voor de belastingheffing van die onderneming in België volgens de Belgische wetgeving werkelijk in mindering van de winsten van die onderneming zijn gebracht, is de vrijstelling in 1° niet van toepassing op de winst van andere belastbare tijdperken die aan die inrichting kan worden toegerekend, in zoverre als deze winst ook niet in Portugal door de verrekening van die verliezen is belast.

§ 2 In Portugal wordt dubbele belasting overeenkomstig de bepalingen van de Portugese wetgeving (in zoverre deze bepalingen niet afwijken van de algemene beginselen waarin deze paragraaf voorziet) op de volgende wijze vermeden:

1° Indien een verblijfhouder van Portugal inkomsten verkrijgt die overeenkomstig de bepalingen van de Overeenkomst, in België mogen worden belast, vermindert Portugal de belasting naar het inkomen van deze verblijfhouder met een bedrag dat gelijk is aan de in België betaalde belasting.

Het bedrag van de vermindering mag echter niet hoger zijn dan het deel van de belasting naar het inkomen, berekend voor de vermindering, dat verband houdt met de inkomsten die in België mogen worden belast.

2° Indien een vennootschap die verblijfhouder is van Portugal dividenden verkrijgt van een vennootschap die verblijfhouder is van België waarvan de eerste vennootschap onmiddellijk 25 pct. van het kapitaal bezit, verleent Portugal bij het bepalen van de belastbare winst die aan de belasting naar het inkomen van rechtspersonen onderworpen is, binnen de termijnen en op de voorwaarden die in de Portugese wetgeving zijn bepaald, een vermindering ten belope van 95 pct. van deze dividenden die in de belastbare grondslag zijn opgenomen.

3° Indien ingevolge enige bepaling van de Overeenkomst inkomsten die een verblijfhouder van Portugal verkrijgt, in deze Staat van belasting zijn vrijgesteld, mag Portugal echter om het bedrag van de belasting op het overige inkomen van deze verblijfhouder te bepalen, rekening houden met de vrijgestelde inkomsten.