Vandaag is schenken een courante vorm van successieplanning.  Maar zoals u weet ‘gegeven is gegeven’.  Dit maakt dat velen zowel een inkomen als een controle wensen te behouden op wat geschonken wordt.  Hoe kan dit verwezenlijkt worden ?

Schenken met voorbehoud van vruchtgebruik is hier zeker een optie.  Maar toch zijn er een aantal zaken waarmee rekening moet gehouden worden.

 

Onroerende of roerende goederen ?  

Onroerend.

Het schenken van een onroerend goed met voorbehoud van vruchtgebruik moet gebeuren via een Belgische notaris.  Dit maakt dat er schenkingsrechten moeten betaald worden, maar dit op de volle eigendom en dus niet enkel de blote eigendom.  Roerend Ook kan er een vruchtgebruik voorbehouden worden op het schenken van roerende goederen (bv bankrekening, aandelen, kasbons …). 

Notaris verplicht ? 

Er bestaat nog steeds discussie over de mogelijkheid van het schenken van roerende goederen met voorbehoud van vruchtgebruik via een zogenaamde handgift.  Overwegend wordt er gesteld dat dit enkel kan via een notariële schenkingsakte.  De keuze kan hier wel gemaakt worden tussen een Belgisch of een Nederlands notaris.  Bij een Belgisch notaris moeten er schenkingsrechten betaald worden evenzeer op de volle eigendom (Vlaanderen : 2%, of 3% of 7%) maar de overlevingstermijn van drie jaar is niet van toepassing.  Een schenking bij een Nederlands notaris betekent weliswaar geen schenkinsgrechten maar de overlevingstermijn van drie jaar is hier wel van toepassing.

Opgelet.

Wie een schenking wenst te organiseren aan één van zijn kinderen met voorbehoud van vruchtgebruik dient echter ook rekening te houden met het burgerlijk wetboek, meerbepaald art 918 BW (zowel bij een handgift, bankgift of notariële schenking).  Dit artikel stelt kort gezegd als principe dat een schenking met voorbehoud van vruchtgebruik aan de kinderen de waarde van de volle eigendom eerst wordt toegerekend op het beschikbaar deel en het saldo wordt in de te verdelen massa ingebracht.  Let wel dat het begiftigde kind eigenaar blijft van het geschonken goed.  Art 918 BW echter is niet van toepassing wanneer de andere kinderen in de schenking met voorbehoud van vruchtgebruik hebben ingestemd.  Ook is het artikel niet van toepassing wanneer er in de schenkingsakte bedongen werd dat het een schenking betreft als voorschot op de erfenis.

Ook wanneer het een verkoop met voorbehoud van vruchtgebruik betreft zijn dezelfde principes van toepassing.

 

Belang in de praktijk 

1. Wanneer de andere kinderen instemmen in de schenking met voorbehoud van vruchtgebruik dan is het geschonken goed definitief uit het vermogen van de schenker verdwenen of anders gezegd zij kunnen er geen aanspraak meer op maken.  Dit kan zover gaan dat de andere kinderen zich hierdoor hebben laten onterven.

2. Hebben de andere kinderen niet ingestemd met de schenking met voorbehoud van vruchtgebruik, dan behoudt het begiftigde kind het geschonken goed.  Mogelijk (maar niet zeker want dit hangt af van de grootte van de nalatenschap) zal dit kind wel minder ontvangen uit de nalatenschap, maar het geschonken goed blijft bij hem of haar.

3. Hebben de andere kinderen niet ingestemd met de schenking met voorbehoud van vruchtgebruik én in de schenking werd bedongen dat het een voorschot op erfenis betreft, dan is art 918 BW niet van toepassing maar wel de algemene regels die van belang zijn bij schenkingen.

Het resultaat is telkens anders.  Dit maakt dat er goed moet nagedacht worden wat men met de schenking juist wil bereiken.   Uw huisnotaris kan u bij het bepalen van uw keuze zeker helpen.

Schenken is overwegend een efficiënte vorm van successieplanning wanneer het

over een besparing gaat van de successierechten.  Schenken met voorbehoud van vruchtgebruik gaat nog een stap verder.  Zowel een inkomen als een controle wordt hierdoor voorzien.  Toch moeten we opletten met de organisatie van de schenking met voorbehoud van vruchtgebruik.  Het resultaat zo wel eens anders kunnen zijn dan gepland.