Menig arts oefent vandaag zijn beroep uit via een artsenvennootschap. De redenen zijn vaak fiscaal, doch hoeven hiertoe zeker niet beperkt te blijven, integendeel. Een vennootschap heeft echter veel meer in haar mars. Maar hierover willen we het nu niet hebben.

Wel over het volgende. Na enige tijd gewerkt te hebben met een artsenvennootschap wordt er wel eens gedacht om de vennootschap te laten investeren in onroerend goed. Het zijn immers economisch en financieel ‘rare’ tijden. Men wil bijkomend aan spreiding doen binnen het beleggerslandschap en zo komt men vrij snel uit bij onroerend goed. Zolang de regels maar gerespecteerd worden (maatschappelijk doel, vennootschapsbelang enz, …) is er op zich niets mis mee om een artsenvennootschap in onroerend goed te laten investeren.

Ook deontologisch is er op zich geen probleem. De Orde van Geneesheren heeft immers al jaren geleden de mogelijkheid geboden om onroerend goed in een artsenvennootschap toe te laten. Ook onroerend goed dat niet voor de medische activiteit wordt aangewend, is dus voortaan mogelijk.

Kortom vaak zitten er in de artsenvennootschap meerdere onroerende goederen. Maar dan stelt er zich op termijn wel eens een ander probleem : de successierechten en de bijhorende planning.

Met een artsenvennootschap komt er wel eens een ander probleem hierbij om de hoek kijken, de deontologische code. Een bedrijfsleider van een artsenvennootschap hoeft geen arts te zijn, maar wel de vennoot van een artsenvennootschap dient een arts te zijn. En hier wringt wel eens het schoentje. De partner en/of de kinderen zijn niet altijd arts. Wat nu ? Vaak is de arts gehuwd onder scheiding van goederen en hiermee gaan we dan ook verder in ons artikel.

Aandelen van een artsenvennootschap zijn roerende goederen, onafgezien hoeveel onroerend goed in de vennootschap werd onder gebracht. Een courante manier van successieplanning is het schenken van de roerende goederen dus de aandelen, met voorbehoud van het vruchtgebruik. Hierop zijn schenkingsrechten (3% of 7%) verschuldigd. Of niet ?

Er bestaat immers een schenkingstarief van 0% voor de zogenaamde familiale onderneming of vennootschap. We sommen kort enkele aspecten hiervan op.

Onder een familiale onderneming wordt verstaan een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwbedrijf, dat door de schenker en zijn echtgenote of samenwonende al dan niet met anderen , persoonlijk wordt geëxploiteerd of uitgeoefend. Een familiale vennootschap is dan weer een vennootschap die actief is in een nijverheids-, handels-, ambachts- of landbouwbedrijf of een vrij beroep. Vermits het hier handelt over een vennootschap , gaan we enkel verder in op een vennootschap.

De schenker moet in principe over ten minste 50% van de aandelen van de familiale vennootschap beschikken. Het begrip “familiale vennootschap” wordt sinds het nieuwe decreet ruimer bekeken dan voorheen en werd uitgebreid. De erflater of schenker moet in dat geval minstens 30% van de aandelen in volle eigendom hebben. Indien er één andere aandeelhouder is, moeten ze samen over 70% van de aandelen beschikken. Indien er twee andere aandeelhouders zijn, dan moeten ze samen over 90% van de aandelen beschikken.

Het moet gaan om de overdracht van activa die beroepsmatig geïnvesteerd zijn in de familiale onderneming of de aandelen van een familiale vennootschap. De bedrijfsleider kan ofwel de volle eigendom overdragen ofwel de blote eigendom overdragen en zich het vruchtgebruik voorbehouden (zie verder).

Let wel het dient te gaan over een vennootschap die een economische maatschappelijke meerwaarde levert. Een zogenaamde patrimoniumvennootschap komt niet in aanmerking. En hier werd zelfs een wettelijk (weerlegbaar) vermoeden ingebouwd.

De 0%-regeling geldt niet voor vennootschappen waar uit de jaarrekening blijkt dat:
– de bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen een percentage gelijk of lager dan 1,5% van het actief uitmaken
én
– de terreinen en gebouwen meer dan 50% van het actief uitmaken.

Na de schenking van de familiale onderneming of de aandelen van de familiale vennootschap moet een activiteit gedurende drie jaar na overdracht worden verder gezet. Het kapitaal van de vennootschap mag gedurende drie jaar na de authentieke akte van schenking niet dalen ten gevolge van uitkeringen of terugbetalingen.

Let wel dat het fictieartikel (art 7 W.Succ) van drie jaar werd verlengd naar zeven jaar voor wie een schenking doet voor bv Nederlands notaris en geen gebruik heeft gemaakt van de 0%-regeling.

Wat nu hieraan te doen met onze artsenvennootschap ? Kan het schenken van zulk een artsenvennootschap aan 0% ? Het antwoord is ‘ja’. Ook een artsenvennootschap kan perfect aan de voorwaarden voldoen.

Kortom wie vandaag zijn aandelen van zulk een artsenvennootschap wenst te schenken met voorbehoud van vruchtgebruik kan dit doen conform de 0%-regeling.

Maar kan dit wel deontologisch (schenken van de aandelen met voorbehoud van vruchtgebruik) ?

Er bestaat toch een voorwaarde die stelt dat de begiftigde een arts dient te zijn. De Provinciale Raad van West-Vlaanderen stelt op basis van een juridische ontleding dat het wel degelijk mogelijk is. De controle van de artsenvennootschap dient wel bij de arts te blijven. Er dient hiertoe een clausule te worden opgenomen in de statuten die luidt : “het vruchtgebruik van de deelbewijzen in een professionele vennootschap met rechtspersoonlijkheid dient in het bezit te zijn van personen die het beroep van arts uitoefenen of zullen uitoefenen in het kader van de vennootschap”.

Kortom de aandelen van een artsenvennootschap schenken met voorbehoud van vruchtgebruik aan bv de kinderen is dus mogelijk aan 0%.

Maar of dit omwille van andere redenen wenselijk is , is nog maar de vraag. Maar wie dit niet wenst te doen aan de kinderen omwille van bepaalde redenen of wie geen kinderen heeft, kan alsnog gebruik maken van deze regeling in het kader van de successieplanning.

We gaan terug naar onze casus. Man en vrouw zijn gehuwd met scheiding van goederen. Mevrouw is arts en werkt met een artsenvennootschap waar ondertussen behoorlijk wat onroerend goed in zit. Zij hebben kinderen maar een schenking is nog veel te vroeg. Wat nu ? Er zijn een aantal opties zoals beding van aanwas, verrekeningsbeding of inbreng van de aandelen in een toegevoegde gemeenschap.

Maar ook een schenking kan hier. De artsenvennootschap kan voldoen aan alle voorwaarden van de 0%-regeling. Het betreft eigen vermogen maw mevrouw kan haar aandelen schenken met voorbehoud van vruchtgebruik aan haar echtgenoot conform de 0%-regeling. En dit beidt een aantal voordelen :
– De verdachte periode van 3 jaar .of 7 jaar is niet van toepassing
– Een schenking tussen gehuwden is herroepbaar waarna (indien mevrouw dit wenst) de aandelen terug bij haar terecht komen en dit zonder verder enig fiscaal gevolg (bv vooroverlijden van mijnheer).

Besluit
Het schenken van de aandelen van een artsenvennootschap met voorbehoud van vruchtgebruik aan een ‘niet-arts’ biedt mogelijkheden. Vermoedelijk zal de visie van de Provinciale Raad van West-Vlaanderen ook van toepassing worden bij de andere Provinciale Raden. In het verleden is dit immers bij anderen zaken ook gebeurd. De 0%-regeling is hier ook mogelijk, weliswaar mits het respecteren van alle voorwaarden.