De beperkte administratieve formaliteiten maken van de Vennootschap onder Firma (VOF) de ideale doe-het-zelf vennootschap. Toch kan een verwaarlozing van de weinige verplichtingen leiden tot een financiële catastrofe. De VOF is één van de meest soepele vennootschapsvormen. Er is geen minimumkapitaal vereist, de oprichting hoeft niet via de notaris maar kan via een onderhandse akte en een financieel plan is niet nodig. Deze vennootschapsvorm is prima geschikt voor wie enkel is geïnteresseerd in de fiscale voordelen van een vennootschap, en niet in de beperkte aansprakelijkheid.  Onbeperkte hoofdelijke aansprakelijkheid 

Bij een VOF zijn de vennoten hoofdelijk en onbeperkt aansprakelijk voor alle verbintenissen die namens de vennootschap zijn aangegaan, zelfs al heeft een enkele vennoot getekend.

 

Een VOF veronderstelt dat iedere vennoot zich met heel zijn vermogen verbindt tot betaling van schulden van de vennootschap.

 

Dit kan hard aankomen, bijvoorbeeld wanneer de fiscus een administratief verwaarloosde vennootschap ‘ambtshalve aanslaagt’, het liefst met toepassing de ‘aanslag geheime commissielonen’ à rato van 300 %. Als de vennootschap de aanslagen niet betaalt, zal de ontvanger zijn pijlen richten op de hoofdelijke aansprakelijke vennoten, die dan integraal voor de aanslagen zullen moeten opdraaien.

 Bezwaarrecht van de onbeperkt aansprakelijke vennoot 

Gelukkig heeft sinds een aantal jaren elke ‘belastingschuldige’ recht om een bezwaarschrift in te dienen (gewijzigd artikel 366 WIB 92). Voorheen was dit enkel de op het kohier vermelde ‘belastingplichtige’, nu éénieder die als ‘belastingschuldige’ wordt aangesproken tot betaling van de aanslag. Dus als u aangesproken wordt om de belastingen te voldoen van een VOF die u zich zelfs nauwelijks kan herinneren, dan hebt u alsnog de mogelijkheid om tegen de aanslag in bezwaar te gaan. Aangenaam is anders, maar zo kan u wél een financiële catastrofe vermijden.

De eerste kennisname van de aanslag doet de bezwaartermijn ingaan, en vanaf dat moment heeft de onbeperkt aansprakelijke vennoot, als belastingschuldige, zes maanden de tijd om een bezwaarschrift in te dienen.

 Overdracht van aandelen slechts tegenstelbaar na publicatie 

Natuurlijk is het beter om nooit geconfronteerd te worden dergelijke aanslagen. Daartoe kan het nuttig zijn, als de schakels tussen u en de vennootschap verdwijnen, om de zaak op te kuisen en uw aandelen van de hand te doen. Maar ook hier moet u opletten. Als aandeelhouder van een VOF moet u zich bewust zijn van de formalistische zorg die moet worden besteed aan het bekendmaken van de overdracht.

 

Het negeren van de formele bekendmakingsregels inzake de aandelenoverdracht maakt anders geen einde aan hun hoofdelijke aansprakelijkheid. Wanneer de statuten het toelaten en mits het respecteren van eventuele specifieke statutaire bepalingen (bv. verkoop- of goedkeuringsclausules) kunnen aandelen van een VOF worden overgedragen. 

Het overdragen van de aandelen heeft enkel het ophouden van de aansprakelijkheid van de overdrager voor de maatschappelijke schulden van de vennootschap tot gevolg mits inachtneming van de vormen van het burgerlijk recht.

 

Het Wetboek Vennootschappen bepaalt echter uitdrukkelijk dat de overdracht geen gevolg kan hebben voor de verbintenissen die voor de openbaarmaking van de overdracht zijn aangegaan (art. 209 W.Venn.)

 

In de eerste plaats is de overdracht slechts tegenwerpelijk aan de VOF indien zij ter kennis wordt gebracht aan de vennootschap of indien zij door deze wordt erkend (art. 1690 B.W.).

 

Opdat de overdracht vervolgens verdere gevolgen zou ressorteren voor de verbintenissen moet zij openbaar worden gemaakt. Het al dan niet ingeschreven zijn van de aandelenoverdracht in een register van aandelen speelt geen enkele rol bij de beoordeling van de tegenwerpelijkheid aan derden.

 

Dit betekent dat de overdracht van aandelen (aan een medevennoot of een derde) slechts aan derden kan worden tegengeworpen vanaf de dag dat zij bij uittreksel of in de vorm van een mededeling is bekendgemaakt in de Bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (art. 76 W.Venn.).

 

Het Wetboek Vennootschappen voorziet wel in de tegenwerpelijkheid wanneer wordt aangetoond dat de derde voorafgaand aan dergelijke bekendmaking kennis droeg van de overdracht.

 Besluit  

Als u verlost wil raken van de hoofdelijke aansprakelijkheid ten aanzien van een VOF, volstaat het niet louter uw aandelen te verkopen. U moet die verkoop ook openbaar maken. Zoniet maakt de overdracht van uw deelneming in een VOF geen een einde aan uw hoofdelijke aansprakelijkheid.