In Vlaanderen is het abattement dat van toepassing is bij de registratierechten een tijdje geleden verhoogd (Decreet van 19 december 2008 houdende invoering van een verhoogd abattement bij hypotheekvestiging op de enige woning (BS 12 januari 2009, blz. 695)).

Deze verhoging is van toepassing voor wie vanaf 1 januari 2009 een onroerend goed aankoopt en dit mits het vestigen van een hypotheek.

Dit onder de voorwaarde dat de koper van de woning voor de aankoop een hypotheek aangaat.  De andere voorwaarden wat het abattement betreft blijven van toepassing.

Pro memorie
Het abattement zorgt ervoor dat de heffingsgrondslag verminderd wordt.
Een kort voorbeeld zal het systeem van het abattement duidelijk maken.

Voorbeeld :

U wenst een appartement aan te kopen ter waarde van 170.000 euro (kadastraal inkomen > 745 euro).

– zonder abattement bedragen de registratierechten

170.000 euro
– 0 euro
170.000 euro x 10% = 17.000 euro

– met abattement bedragen de registratierechten

170.000 euro
– 15.000 euro
155.000 euro x 10% = 15.500 euro

Uiteindelijk een besparing van 1.500 euro ofwel 8,82 %.

Vandaag is het immers courant dat wie een woning of bouwgrond aankoopt hiervoor veelal een hypothecaire lening afsluit.  Niet enkel uit financiële overwegingen doch ook veelal uit fiscale redenen.  Met hypothecaire lening bedoelen we een lening voor de aankoop van een onroerend goed die hypothecair gewaarborgd is d.m.v. een hypothecaire inschrijving (dus geen hypothecaire volmacht (mandaat) of belofte). 

Wie in de personenbelasting immers wenst te genieten van o.a. de aftrek enige eigen woning is (naast een aantal andere voorwaarden) verplicht een hypothecaire inschrijving te laten nemen.  Zoniet wordt de aftrek niet genoten.  Een hypothecaire volmacht of belofte is immers niet voldoende.

De registratiekosten van een hypothecaire inschrijving bedragen 1% op het gehypotheceerd bedrag (art. 87 W.Reg).
Het bestaande abattement van 15.000 euro (oorspronkelijk 12.500 euro maar dit werd verhoogd sinds 1 januari 2007) wordt voortaan verhoogd met 10.000 euro. 

Dit echter voor wie een woning of een bouwgrond (gelegen in het Vlaams Gewest) koopt tegen het normale tarief van 10%.
Wie echter kan genieten van het zogenaamde klein beschrijf (5% registratierechten) ziet het abattement stijgen met 20.000 euro (zie verder).

De voorwaarden om het abattement te genieten zijn kort samengevat de volgende (art 46bis Vl. W.Reg).  De koper mag niet voor de geheelheid reeds eigenaar zijn van een ander onroerend goed dat geheel of gedeeltelijk tot bewoning is bestemd.  Ook  moet hij binnen de twee jaar zijn hoofdverblijfplaats gevestigd hebben op de plaats van het aangekochte goed.  Indien het een bouwgrond betreft dan heeft hij vijf jaar de tijd zijn hoofdverblijfplaats er te vestigen (aanvankelijk drie jaar doch deze korte temijn bleek in de praktijk problemen op te leveren).

Het nieuwe decreet van 19 december 2008 vult het bestaande abattement aan op de volgende manier.  De enige voorwaarde om de verhoging van het abattement te kunnen genieten is dat de koper een hypotheek (geen minimum hypotheekbedrag werd echter voorzien) moet vestigen op het aangekochte goed  en dit met het oog op de financiering van de aankoop.

De verhoging van het abattement bedraagt :
– Wanneer het onroerend goed wordt aangekocht tegen het gewone registratierechtentarief van 10% (art. 44 Vl. W.Reg) wordt het abattement verhoogd met 10.000 euro.
– Wanneer de aankoop van het onroerend goed in aanmerking komt voor het klein beschrijf van 5% (art 53 Vl. W.Reg) wordt het abattement verhoogd met 20.000 euro.
– Wanneer de koper een sociale woning koopt van een sociale huisvestingsmaatschappij, een openbaar bestuur of een openbare instelling aan 1,50% (art. 52 Vl. W.Reg) wordt het abattement verhoogd met 66.666,67 euro.

In de drie vernoemde gevallen is de vermindering telkens gelijk nl 1.000 euro (10% x 10.000 euro ;  5 % x 20.000 euro ; 1,5% x 66.666,67 euro).  De koper krijgt eveneens 2 jaar of 5 jaar de tijd om een hypotheek te vestigen op het onroerend goed. Zoniet zijn de bijkomende registratierechten alsnog verschuldigd en dit bijkomend met een boete ter waarde van hetzelfde bedrag.