Door Eric Pompen

Liechtenstein was al langer een doorn in het oog van Duitsland. Vele Duitsers hebben hun vermogen in stichtingen uit het dwergstaatje geparkeerd om aan de grijpgrage klauwen van de fiscus te ontsnappen. Daar wil bondkanselier Angela Merkel al langer haar graantje van meepikken. Daarom heeft de Duitse inlichtingendienst BND vlak vóór de geplande evaluatie van de Europese spaarrichtlijn _ het bezit van een bezwarende lijst van beleggers in Liechtenstein laten lekken. Dat is geen toeval, zeker als je weet dat de bewuste cd-rom slechts gegevens bevat tot 2002. In 2008 verjaren deze dossiers volgens Duits fiscaal recht.Ondertussen wil Duitsland de Europese spaarrichtlijn lees bronheffing of uitwisseling van fiscale gegevens uit te breiden van particulieren naar rechtspersonen. Toch achten fiscalisten deze kans klein. Hiervoor is immers unanimiteit nodig. Ik zie alle lidstaten deze maatregel niet goedkeuren. Wel zullen de inkomsten uit stichtingen eventueel aan een roerende voorheffing onderworpen worden. Maar deze operatie kan anoniem via de banken lopen.Ook voormalig minister Paul Hatry (MR), die de Belgische regering vertegenwoordigt op de onderhandelingen over de Europese fiscaliteit, ziet op termijn weinig veranderen: “Wel stelt België voor in de toekomst de beleggingsfondsen, verpakt in levensverzekeringen (Tak 21 en Tak 23), aan de spaarrichtlijn te onderwerpen. Dat is immers discriminatie met gelijkaardige bankproducten.” Maar die aanpassing zal niet van een leien dakje lopen. Vooral Luxemburg waar ook Belgen voor miljarden euro in Tak 23 geparkeerd hebben ligt dwars. Niet alleen moet dan de wetgeving over de verzekeringssector in de Europese Unie geharmoniseerd worden, maar bovendien zou dat een aanleiding zijn om Tak 21 en Tak 23 verzekeringen ook in België aan de personenbelasting te onderwerpen. “Toch is dit een voorbode van een belasting op verzekeringsproducten” zegt een bankier: “In ruil voor deze inkomsten is Reynders bereid om versneld over te schakelen op de uitwisseling van fiscale informatie. Bovendien heft deze maatregel de huidige discriminatie van de gewone beleggingen, die nu onder de spaarrichtlijn vallen op. Deze evolutie is niet te stuiten. Zelfs Zwitserland bereidt zich voor op de geleidelijke smelting van het bankgeheim. Zo beschikken de Zwitserse banken nu in elke lidstaat over een filiaal om de gerepatrieerde vermogens terug op te vangen.”

Bankgeheim

Maar een volledig sluitend bankgeheim bestaat nergens. Als gevolg van internationale akkoorden geven de meeste landen nu al bij ernstige vermoedens van criminele feiten rekeningen van buitenlandse belastingplichtigen aan de betrokken parketten op verzoek vrij. Goyvaerts: “Na 9/11 legt de Amerikaanse Patriot Act sinds 2002 deze verplichting aan alle financiële instellingen op. Anders mogen ze over geen filiaal in de Verenigde Staten beschikken.”Ons land kent alleen maar een discretieplicht van de banken. Door tal van overheidsmaatregelen is de anonimiteit van de beleggers al lang niet meer verzekerd. Volgens de federale minister van Financiën, Didier Reynders (MR), kan iedere overheid via de rechtbank informatie over banktegoeden opvragen. Maar Liechtenstein, Luxemburg en Zwitserland houden (terecht) mordicus vast aan hun bankgeheim. Hier ligt de aantrekkingskracht van hun financiële centra. Hun fiscale troeven zullen behouden blijven, op voorwaarde dat ze de Europese voorheffing over de roerende inkomsten uit beleggingen van buitenlanders aan de fiscus van de betrokken lidstaat doorstorten, en dat over een voldoende grote belastbare grondslag. Particulieren en vennootschappen zullen dus van internationale gunstregimes kunnen blijven genieten, aangezien de dubbel belastingverdragen de nodige vrijstellingen waarborgen. Ik zie in de praktijk weinig of geen kapitaalvlucht meer. Wel hebben een aantal belastingplichtigen uit voorzorg voor de zwarte lijst uit Liechtenstein een fiscale regularisatie van de ontdoken belastingen aangevraagd.”Over de opheffing van het bankgeheim zullen de 27 lidstaten nooit unanimiteit bereiken. Alleen de Verenigde Staten lijken in staat ingrijpende maatregelen te treffen. De Hoon: “In hun heilige oorlog tegen drugs en terrorisme deinst de politieman van de wereld er niet voor te­rug om andere landen de duimschroeven aan te draaien. Voor­al de Zwitserse banken hebben dit tot hun scha en schan­de moeten ondervinden. In hun eigen achtertuin hebben de VS belastingverdragen afgesloten met de meeste Caraïbische be­lastingparadijzen. In ruil voor een voordelige fiscale behande­ling hebben zij zich echter moeten verbinden om mee te werken aan de Amerikaanse strijd tegen het witwassen van crimineel geld.”

Ondertussen verhoogt de transparantie door een uitwisseling van fiscale informatie. Maar de spaarrichtlijn kan gemakkelijk omzeild worden door het vermogen onder te brengen in een offshore vennootschap.

Offshore

De tijd van de brievenbusvennootschappen is voorbij. Je kan niets gaan doen op een atol die binnen enkele jaren onder de zeespiegel verdwijnt. De beste locaties zijn landen met een goede en stevige reputatie op het vlak van de vennootschapswetgeving, de financiële spelregels en een transparant belastingstelsel. Daarnaast zijn een stabiele politiek, betrouwbare infrastructuur en internationale talenkennis mooi meegenomen."Meestal vinden we deze eigenschappen terug in voormalige Britse kroonkolonies en in mindere mate in een aantal voormalige Franse kolonies" zegt fiscaal jurist Iven De Hoon. Hierbij denkt de zaakvoerder van het gelijknamige belastingadvieskantoor uit Antwerpen aan Barbados, St Kitts and Nevis, BVI, Caymans, Bermuda, Malta, Cyprus, Singapore, Hong Kong, Marschall Islands en Mauritius. De beste locatie hangt af van wat de eigenaar er mee wil doen.

Vandaag ligt offshore echter onder vuur. “Maar er is niets mis met een buitenlandse structuur. Het is zelfs normaal als u in het Verenigd Koninkrijk een bedrijf opzet dat u dan een UK LTD opzet of als u in Azië actief bent dat u een Singapore of Hong Kong LTD opricht. Alleen zijn er twee aandachtspunten die het verschil zullen maken tussen een alerte internationaal georiënteerde bedrijfsleider die fiscale optimalisatie nastreeft en iemand die belastingen ontduikt. Ten eerste de vennootschap, die u in het buitenland opricht, moet ‘substance’ hebben. Deze inhoud kost geld, d.w.z. dat u er een kantoortje zal moeten hebben en eventueel personeel. Kortom een geloofwaardige infrastructuur. Zo is het logisch dat het bedrijfje over een faxnummer, telefoonnummer, website enz beschikt. Ten tweede moet u in principe belastingen betalen als u bv. uit uw Cayman – vennootschap dividend opneemt. U wordt immers in België belast op uw wereldwijdinkomen. Maar niemand zegt dat u niet kan ‘lenen’ van deze vennootschap. Een lening is ook in België geen inkomen. Ook kan uw offshore-vennootschap bv; onroerend goed aankopen of een yacht. Mogelijkheden zijn er genoeg. 

Volgens De Hoon kost de oprichting van een offshore-vennootschap tussen 3500 en 7500 euro: “Daarnaast moet je op een jaarlijkse bijdrage van 2500 à 4000 euro rekenen. Sinds 9/11 staat de bankrekening centraal in de constructie. Ga maar eens op het internet kijken naar LTD’s die je her en der kunt kopen. Meestal krijg je geen bankrekening _ hooguit van een dubieuze bank. Het bekomen van een deftige bankrekening is zeker mogelijk maar alleen als u de nodige garanties biedt over uw integriteit en als u de offshore-vennootschap opricht via de juiste betrouwbare tussenpersonen die een goede reputatie hebben. Zorg dat u een bankrekening hebt in het land waar uw vennootschap wordt opgericht. Het zou niet de eerste zijn die een Dubai vennootschap krijgt met een Litouwse bankrekening. Dit is natuurlijk niet echt geloofwaardig. Zorg er ook voor dat u met deze bankrekening alle normale verrichtingen kunt doen en liefst elektronisch. Zie dat u bankkaarten en creditcards op deze rekening kan krijgen. Ook leuk is als het een rekening is in meerdere munteenheden (bv. dollar, euro, pound en yen). Betaalt uw Amerikaanse klant in dollar dan blijft het geld er opstaan in dollar en heeft u geen wisselkoersen." De belastingconsulent waarschuwt wel voor bepaalde tussenpersonen vennootschappen verkopen, die zich niet in het belastingparadijs bevinden. De Hoon: "Zo bestaat het gevaar dat de constructie naar het recht in de Seychellen is opgericht, maar met een adres in Dubai. Zo iets kost een pak minder en is fiscaal niet correct. Zorg er best voor dat u een nieuwe cleane vennootschap hebt en dat u dus geen bestaande over neemt van iemand die ze niet meer nodig heeft. Zorg er ten slotte voor dat U als enige aan de rekening kan en dat u verder alle touwtjes in handen heeft."

Belastingparadijs

“Ieder land is op een bepaald vlak een belastingparadijs” bevestigt Iven De Hoon, : “Zo houden de regeringen elkaar scherp. In die zin spelen de ministaten _ zoals Andorra, Liechtenstein en Monaco _ een belangrijke rol om de fiscale druk in de Europese Unie binnen de perken te houden.”Onder druk van de globalisering vindt een algemene tariefdaling plaats. Ondertussen knijpen de overheden de ontsnappingsroutes langzaam maar zeker dicht. Begin maart besloten de Europese Ministers van Financiën de belastingparadijzen strenger aan te pakken. Zo wil Duitsland de Europese spaarrichtlijn aanscherpen en uitbreiden. De Hoon: “Maar onze oosterburen bestrijden de symptomen, niet de ziekte. De tarieven moeten naar omlaag. Belastingplichtigen zijn bereid om 20 à 25% van hun inkomen aan de staat te betalen in ruil voor goede voorzieningen, maar geven niet graag de helft van hun vermogen af. Daarom pleit ik voor een grondige herziening van het fiscale regime, zoals bij voorbeeld de invoering van een vlaktaks.”Bovendien gooit de publieke opinie alles op één hoop. De Hoon: “Dat stoort me enorm. Een Liechtensteinse stichting Stiftung genoemd is wel een prachtig én volkomen legaal instrument om bij voorbeeld je erfopvolging te regelen. Zo kan een vermogende particulier tijdens zijn leven bepalen wat er met zijn geld later zal gebeuren. Dank zij het bankgeheim in Liechtenstein blijft deze regeling uit het zicht van de fiscus. Ook valt de stichting als rechtspersoon buiten het toepassingsveld van de Europese spaarrichtlijn. Ten slotte is de rechtspersoonlijkheid van de stichting beter aangepast aan de continentale geest dan een Angelsaksische trust.”Ondertussen heeft de Duitse fiscus wel haar slag al thuisgehaald. Het geld, dat ze betaald hebben voor de namenlijst, is al lang terugverdiend door de repatriëring van vreemde kapitalen uit het buitenland. De Hoon: “Wat nu in Duitsland gebeurt, heeft België al meegemaakt met de KB-Lux affaire. Toen kreeg de overheid een micro fiche met namen van rekeninghouders in handen. Nu is het een computerbestand, dat door een medewerker van een lokale bank in Liechtenstein aan de geheime dienst verkocht werd. Toch hebben vele Belgen eieren voor hun geld gekozen en zwarte kapitalen geregulariseerd via éénmalige bevrijdende aangifte _ lees fiscale amnestiemaatregel.”Fiscale fraude is van alle tijden, besluit De Hoon: “Maar om het probleem tot een aanvaardbare proportie te herleiden, moeten de belastingtarieven nog omlaag, gekoppeld aan hoge straffen. De overheid moet beseffen dat deze maatregel op termijn meer geld opbrengt dan ze kost. Zo verdwijnt de stimulans om met je vermogen naar het buitenland te vluchten. Bovendien komen dan kapitalen vrij om in eigen land te investeren, waardoor de economische groei toeneemt. Dat levert op zijn beurt fiscale inkomsten op. Nu neemt de regering maar halve maatregelen, zoals tijdens het jongste begrotingsconclaaf. Door middel van een omzendbrief wil Verhofstadt III 200 miljoen afpitsen van de notionele interestaftrek. Maar je kunt toch niet zogenaamde misbruiken wegsnijden zonder de wet te veranderen? Dat is cafépraat.”   

KADERSTUK: VEELGEBRUIKTE BELASTINGPARADIJZEN Zwitserland: meer dan 3000 miljard Zwitserse frank

Zwitserland is eigenlijk één groot spaarvarken. Schattingen tonen aan dat ongeveer 35 % van alle particulier vermogen ter wereld zich in de Alpenstaat bevindt. Zwitserland bewaart met andere woorden een derde van alle spaargeld ter wereld, en is daarmee het grootste financieel centrum voor privaat bankieren. Zwitserse banken geven geen obligaties uit, en handelen niet in aandelen, maar beheren gezamenlijk meer dan 3.000 miljard Zwitserse frank. De hoeksteen van dit succes is uiteraard het strikte bankgeheim.

De Hoon: “Het is totaal fout te denken dat de Europese Spaarrichtlijn de Zwitsers op de knieën heeft gekregen. De naakte waarheid is dat er helemaal niets is veranderd. Het grote geld zit in Singapore en Hong Kong, ver weg van die vervelende Europese spaarrichtlijn. Maar de klanten worden nog altijd met evenveel discretie verwend in de banken van Zürich en Genève. Er kan nog veel in Zwitserland. Het blijft een toplocatie voor de offshore-industrie. In welk land kan je met je belastingcontroleur onderhandelen over je belastingtarief. In bepaalde kantons zoals Zug, is deze fiscale natte droom dagelijkse praktijk. Niet verwonderlijk dat dé goeroe van de belastingparadijzen Chambost in Zug woont.”De Zwitsers om­kleden hun bankgeheim bovendien met de nodige franje. Klanten van een Zwitserse bank zullen merken dat hun ban­kier alles zal doen om hun privacy te vrijwaren. De Hoon: “Post vanuit Zwitserland komt altijd aan in een naamloze bruine of witte en­velop zonder enig herkenningsteken. Schreeuwerige logo's zijn taboe. Vaak is de naam van de geadresseerde met de hand ge­schreven en op de omslag kleeft een echte postzegel in plaats van een stempel. Op verzoek zal een Zwitserse bankier de correspondentie met zijn klant ook over een kantoor in het buitenland laten lo­pen. Zeker bij een echte Zwitserse bank, geniet u nog zeer veel discretie. Een stad zoals Genève is eigenlijk één groot dorp, persoonlijke contacten staan daar nog hoog op de agenda. Dit bevordert ook de discretie als men de juiste kanalen heeft. Zwitserland heeft nog maar weinig ingeboet aan bancaire charme.Toch hebben ook de Zwitsers zich een heel klein beetje aangepast. De Zwitsers maakte het witwassen van crimineel geld vanaf augustus 1990 een strafbaar feit maakten. De Hoon: “Toch is fraude nog steeds geen misdrijf in Zwitserland. En de Zwitserse bankiers blijven zeer discreet, fiscale wereldreizigers hebben nog steeds zeer veel vertrouwen in Zwitserland. Er kan nog erg veel in Zwitserland.

Luxemburg: 600 miljard euro 

Sinds de jaren ’70 is Luxemburg uitgegroeid tot één van de 10 grootste financiële centra ter wereld. Meer dan 4.000 beleggingsfondsen zijn er gevestigd, en bijna evenveel subfondsen. Samen vertegenwoordigen ze een waarde van meer dan 1.200 miljard euro. Dat is meer  dan gelijk waaar elders in Europa. De grootste houders van fondsen beheren elk meer dan 100 miljard euro, en realiseren indrukwekkende groeicijfers. Ook de banksector is goed ontwikkeld, zowel voor bedrijven als voor particulieren. Een meerderheid van de 50 grootste banken ter wereld is vertegenwoordigd in het Groot-Hertogdom, en banken in Luxemburg beheren gezamenlijk meer dan 600 miljard euro.

Decennia was Luxemburg het belastingparadijs voor de Belgen. De bakkers, de beenhouwers maar ook de gepensioneerde leraar gingen er couponnetjes knippen. Een paar uurtjes rijden, nog eens goedkoop tanken, een supermarktje doen en de dag kon niet meer stuk. De Luxemburgers hebben er ook goed van genoten en zijn met lengtes voorsprong de rijkste Europeanen. De KBC-lux affaire heeft deze droom voor velen definitief aan diggelen geslagen.De Hoon: “Denk echter niet dat dit het einde betekent van Luxemburg als belastingparadijs. De grote kapitalen zitten er nog of hebben er nog hun belangen. Zij lachen de spaarrichtlijn ook weg, met enkele handige technieken wordt deze richtlijn poepsimpel omzeild. Het bank- en verzekeringsgeheim hielden stand. En het is de vraag of de Luxemburgers wel zo geïnteresseerd waren in deze couponnetjes knippende middenstanders. Het grote kapitaal is meer dan ooit vertegenwoordigd in Luxemburg onder de vorm van verzekeringsproducten als een Tak 21 of 23. De Nederlandse multinationals zoals Philips zitten met hun verzekeringsfondsen al decennia in Luxemburg.”Hoe veilig deze informatie verborgen blijft voor buitenland­se speurders, hangt af van de wetgeving in elk offshorecentrum. Opmerkelijk genoeg geldt over het algemeen dat de Europese belastingparadijzen zoals Zwitserland, Liechten­stein, Luxemburg (en Oostenrijk) hun bankgeheim een stuk ri­goureuzer afdwingen dan de offshorecentra in de Caraïben. Dat komt omdat heel wat Caraïbische centra verdragen voor de uitwisseling van informatie hebben afgesloten met de VS, in het kader van het Carribean Bassin Initiative (CBI). De enige twee belastingparadijzen die geen verdragen hebben met de Verenigde Staten zijn St. Kitts & Nevis en Antigua. Beide centra worden dan ook als de discreetste in de regio beschouwd  

Liechtenstein: 70 miljard dollar

Inwoners van Liechtenstein betalen inkomstenbelasting op een brede waaier van inkomsten maar kunnen verzekeringspremies, onderwijskosten, en medische kosten aftrekken voor elk lid van het gezin. Er zijn nog andere aftrekposten en de hoogste belastingsschijf bedraagt 18 %. Belastingen dienen binnen de maand na het ontvangen van de aanslag betaald te worden. Er geldt ook een vermogensbelasting, die voor de grootste vermogens maximum 0,9 % bedraagt. Bedrijfsbelasting is maximum 20 %, maar kan ook een stuk lager liggen. BTW werd ingevoerd in 1995, maar bedraagt slechts 6,5 %. Het tarief voor bedrukte materialen, voedsel en medicijnen is zelfs nog lager, en bedraagt 2 %. Liechtenstein kent geen valutacontrole.

Privaat bankieren vormt nog altijd de basis van Liechtenstein’s financiële dienstverlening en steunt daarbij uiteraard op het strikte bankgeheim. Sinds oktober 2000 is het niet meer mogelijk om volledig anoniem een rekening te hebben in het prinsdom maar op ongeoorloofde onthulling van informatie door personeel van een bank staan nog steeds ernstige sancties. Sinds de Europese richtlijn op de belasting van spaargelden van kracht is, heft Liechtenstein 15 % op de intresten. Vanaf augustus 2008 wordt dat 20 %, en drie jaar later 35 %. Drie kwart van de geïnde bedragen worden overgemaakt naar de respectievelijke landen waarvan de spaarders afkomstig zijn, maar hun identiteit wordt daarbij niet vrijgegeven. De banken in Liechtenstein beheren samen meer dan 70 miljard dollar. Dat komt neer op bijna 4 miljoen Zwitserse frank per inwoner.