Erfgenamen nemen niet alleen de activa van de overledene over, maar tevens diens schulden. Zo vindt iedereen het logisch dat erfgenamen de kosten van de begrafenis betalen, maar daar houdt het niet bij op. Als de overledene schulden heeft gemaakt en de schuldeisers zich nadien tot de erfgenamen wenden zijn deze in principe gehouden deze te betalen, wat natuurlijk niet betekent dat men zich niet mag verdedigen in rechte als men meent dat de schuld niet bestaat of betwist wordt.

 

Maar er is meer : stel dat de schulden de activa van de nalatenschap overtreffen, dan zijn de erfgenamen verplicht om desgevallend ook via hun eigen vermogen bij te betalen tot de schuldeisers volledig zijn voldaan. Kan dit niet worden vermeden ? Toch wel, via het verwerpen van de nalatenschap of via de aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving.

 

Bij de verwerping van de nalatenschap dient de erfgenaam in kwestie een akte te ondertekenen op de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van de plaats waar de nalatenschap is opengevallen. Door het ondertekenen van deze akte wordt men geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. Het is dan wel alles of niets : men kan niet zeggen dat men bepaalde goederen wenst te ontvangen uit de nalatenschap en andere niet. Maar stel dat men bij het overlijden nog niet precies weet hoeveel schulden er zijn, en toch zijn rechten wenst veilig te stellen.

 

In dat geval kan men op de griffie van de rechtbank van eerste aanleg een akte van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving ondertekenen. Deze akte wordt gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad, en schuldeisers kunnen dan binnen de drie maanden hun schuldvordering indienen per aangetekende brief. Tevens dient men een notariële inventaris te laten opstellen van de goederen waaruit de nalatenschap is samengesteld, gevolgd door de eedaflegging. Indien dan later zou blijken dat er meer schulden zijn dan activa, dan zal men nooit met zijn eigen vermogen kunnen worden aangesproken. Het komt er dan wel op neer dat zo mogelijk alle goederen van de nalatenschap moeten worden verkocht via gerechtsdeurwaarder of notaris om de prijs te kunnen verdelen onder de schuldeisers. Indien er zich onder de erfgenamen minderjarigen bevinden dienen deze steeds te aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving, zo heeft de wet het bepaald.

 

Opgelet : als men een daad van aanvaarding heeft gesteld kan men later niet meer verwerpen of aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. Stel dat er zich b.v. in de nalatenschap meubelen bevonden die men heeft verkocht. In dergelijk geval wordt men geacht de nalatenschap zuiver en eenvoudig te hebben aanvaard, en kan men later niet meer van idee veranderen. Het indienen van een aangifte van nalatenschap is op zichzelf geen daad van aanvaarding; de aangifte van nalatenschap is een fiscale verplichting die geen burgerrechtelijke gevolgen met zich meebrengt. Het voortzetten van een procedure die tegen de overledene was ingesteld is ook geen daad van aanvaarding, tenminste als men optreedt als verweerder, niet als eiser. Evenmin staat de betaling van de begrafeniskosten gelijk met een aanvaarding.

 

Wat de boedelbeschrijving betreft, deze kan meer in het algemeen gevorderd worden door alle erfgenamen, ook buiten de hypothese van de aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving. Stel dat je vader bij een broer van hem inwoonde. Na zijn overlijden vrees je dat er bepaalde zaken zouden verdwijnen. Ga dan naar de vrederechter en vraag de aanstelling van een notaris gelast met de boedelbeschrijving, al dan niet gepaard gaande met de voorafgaande verzegeling van de plaatsen waar de overledene woonde. Iedereen die in deze plaatsen gewoond heeft of goederen van de overledene in zijn bezit heeft gehad dient onder ede te verklaren niets te hebben verduisterd en van dergelijke verduistering geen kennis te hebben. Op mijneed staan strafsancties, en bovendien kan men bij mijneed vervallen verklaard worden van zijn erfaanspraken.

 

Tip. Het aanvaarden van de nalatenschap kan grote gevolgen met zich meebrengen, met name de verplichting tot betaling van alle schulden van de overledene. Alternatieven zijn de verwerping of de aanvaarding onder voorrecht van