Er werd recent een erg positieve ruling afgeleverd over het gebruik van de trust. Betekent dit de doorbraak van het gebruik van een trust in het kader van estate planning? Eerst schetsen we kort wat een trust is en wanneer het zinvol is dit te gebruiken.

Wat is een trust?
Een trust heeft een eeuwenoude geschiedenis en gaat terug tot de Kruistochten. Toen de landlord schikkingen wou treffen voor het geval hij niet meer levend zou terug komen. Er werd dan een vertrouwenspersoon aangeduid (trustee) die het landgoed en andere eigendommen moest beheren volgens de instructies van diegene die sneuvelde op het veld van eer (de settlor). In de Angelsaksische wereld worden er al eeuwen lang zowel private als handelseconomische afspraken geregeld en opgevangen via trusts. Het is een zeer levendig juridisch vehikel, gevoed door een uitgebreide rechtspraak, waar fantastische dingen mee bereikt kunnen worden.

Om het eenvoudig te schetsen (want over de trust zijn bibliotheken geschreven): een trust is een contract, waarbij u een deel van uw vermogen afdraagt aan een vertrouwenspersoon (trustee). Deze trustee beheert uw geld of vermogen voor een wel bepaalde begunstigde. Het creatieve is dat de vertrouwenspersoon (trustee) juridisch gezien de eigenaar is en u de economische eigenaar. Het is ook mogelijk dat er nog een protector is die de trustee opvolgt en ziet of die inderdaad doet wat hij moet doen, of die zelfs soms een trustee kan wijzigen. De trustee krijgt dus instructies hoe het vermogen te beheren. In een echte irrevocable (onherroepbare trust) heeft u dus uw vermogen definitief afgestaan aan de trust. Dit heeft gevolgen naar schadeclaims, successierechten toe…en ook soms voordelen op fiscaal vlak.

Belangrijk is dat het vermogen dat iemand wilt onderbrengen in de trust er ook echt is in ondergebracht en dat men dit dus kan bewijzen. Als u voor de trust kiest moet men zijn huiswerk goed doen, half werk is in deze context gewoon waardeloos.

Wanneer is een trust zinvol?
In de volgende gevallen kan een trust zinvol zijn:
° u loopt een groot risico op schadeclaims: het deel van uw vermogen dat werd ondergebracht in de trust is veilig voor dergelijke claims.
° uw privé situatie (bv. nakende echtscheiding) kan u ook nopen tot het onderbrengen van vermogen in een trust
° u wenst uw erfenis te laten verlopen volgens de regels die u wenst
° u wenst discreet te investeren
° u bent kunstenaar en wenst ook na uw overlijden dat uw kunst volgens de regels die u wenst blijft verder bestaan
° u wenst goede werken te doen…

In Angelsaksische landen zal men pensioenfondsen en scholen en musea enz in trusts onderbrengen. … Er kunnen dus tal van andere redenen zijn om een trust op te richten.

Een leuke ruling

De feiten…
Een zgn. Belgisch rijksinwoner (dus iemand die hier aan de belastingen is onderworpen) is een begunstigde van een trust A. Deze trust A is op haar beurt de begunstigde van een trust B. Beide trusts zijn ‘irrevocable’ en ‘discretionary’, men kan ze dus niet meer ongedaan maken. Kortom een trust zoals hij echt moet zijn. Het gaat heus wel om exotische trusts, ze worden beiden beheerst door het recht van de Bahamas en de trustee is een Bahama-vennootschap. Sterker nog de settlor (dus diegene de trust oprichtte) is de moeder van de begunstigde, zij is settlor van de beide trusts.

De begunstigde van de trust, die dus Belgisch belastingplichtige is, krijgt dus uitkeringen uit de trust. Opmerkelijk is dat de rulingcommissie stelt dat de inkomsten die ontvangen worden, niet onderhevig zijn aan de inkomstenbelasting. Ook kan er hier geen sprake zijn van toepassing van de antimisbruikbepaling, aldus de Rulingcommissie (Beslissing nr.900.329 van 22 december 2009).

Wat was belangrijk?
Belangrijk in deze was het feit dat de beide trusts ‘irrevocable discretionary trusts’ waren. In mensentaal de trustee moest de trust beheren overeenkomstig de trustakte. Anders gezegd de trustees kunnen volledig naar eigen inzicht, dus discretionair handelen. Zij hebben van niemand, zeker niet van de begunstigden, instructies te ontvangen. Het is dus van belang dat de trustakte ter zake niets aan onduidelijkheid overlaat. Het is dus de trustee die naar eigen believen en inzicht uitkeringen doet aan de begunstigden. Er is ook geen protector in deze trust, zodat de trust nog in grotere onafhankelijkheid kan optreden.

Niet belastbaar
De trustee is zoals u weet de juridische eigenaar van alle goederen die in de trust zijn ondergebracht maar ook van de inkomsten die zij opbrengen, zoals dividenden en meerwaarden. De inkomsten zijn dus in principe enkel belastbaar in hoofde van de trustee. De trustee is in casu een Bahamavennootschap, en heeft geen enkele band met België. De inkomsten zijn en niet belastbaar in België en niet op de Bahamas.

Maar wat als er nu inkomsten worden uitgekeerd aan een Belgische belastingplichtige vanuit die trust. Zoals te verwachten zijn er in het Belgisch fiscaal recht helemaal geen bepalingen omtrent inkomsten uit een trust. En zoals u mogelijk weet kan men geen belasting heffen zonder dat er een wet voorhanden is.

De Rulingcommissie gaat het rijtje af… Ze stelt dat de inkomsten die de dame in kwestie ontvangt geen roerende inkomsten zijn maar ook geen onroerende, beroepsinkomsten of diverse inkomsten. Met andere woorden de inkomsten kunnen in België niet belast worden. Er is geen sprake van belastbare inkomsten in de zin van artikel 6 van het Wetboek van Inkomstenbelasting. Verder zegt de rulingcommissie dat de uitkomst anders had geweest indien de begunstigde zelf de settlor was geweest, en indien er geen sprake was van een ‘irrevocable en discretionary trust’. Ook als de dame in kwestie protector was geweest van trusts, had de beslissing er mogelijk anders uitgezien.

Waar richt ik een trust op?
Er zijn natuurlijke diverse jurisdicties om een trust op te richten zoals de UK, Jersey, Guernsey…en ga zo maar door. Interessant is het ook om een trust op te richten in Nieuw Zeeland of Singapore, dit vanwege de grote discretie. Wat ook in deze landen leuk is, is het feit dat de trustee kan vervangen worden door een zogenaamde trustcompany. Dit wil zeggen vele continentaal Europeanen zich soms wat ongemakkelijk voelen om hun vermogen te moeten afstaan aan een trust en hun lot voor een stuk in handen te moeten leggen van een trustee. Uiteraard is de trustee in de praktijk een professioneel advocatenkantoor die niets anders doet en meestal uiteraard een prima job levert. Maar toch in de praktijk voelen we toch wel dat heel wat mensen zich hier wat ongemakkelijk bij voelen. Daarom is het een prima idee om soms de trust te vervangen door een trustcompany. Dit is dan een vennootschap (LTD) die zo kan worden opgezet, dat men via de trustcompany waar men bij betrokken kan worden meer vat heeft op de trust.

Voor de fijnproevers
Er bestaat niet alleen een trust maar ook nog zo iets als een stichting (Stiftung) of foundation. Een Liechtensteinse Stiftung was de eerste daarna hebben tal van landen de stichting overgenomen zoals Oostenrijk maar ook diverse andere landen. In het Engels spreekt men dan over een foundation. Een stichting lijkt meer op een VZW of een vennootschap… er is sprake van een eigen rechtspersoonlijkheid, en een ‘board of directors’, die het geheel besturen. Een trust wordt beheerst door het zgn. civil law (u weet wel dat zijn roots vindt in de Code Napoléon) en de trust ressorteert onder het common law. Nu zijn beide ook te combineren. Het is bijvoorbeeld denkbaar dat de begunstigde van een trust een foundation is, of omgekeerd. Iemand die het zijn schuldeisers echt wilt lastig maken, die werkt bijvoorbeeld met een foundation in Panama en duidt als begunstigde een Nieuw Zeelandse trust aan. Je ziet niet alleen met twee rechtsfiguren die je combineert en met twee geografische locaties, maar ook met twee rechtsstelsels (common law en civil law) die je combineert. U begrijpt het al een kluif voor advocaten. Dit maar om aan te tonen dat er gigantisch veel mogelijkheden zijn met trusts en foundations…

Zij die discretie willen zullen in de Angelsaksische wereld steeds een trust gebruiken. Men heeft een testament en duidt bv. Jan aan als de erfgenaam. Niemand hoeft te weten dat Jan eigenlijk niet zelf de erfenis krijgt maar de trustee is voor iemand anders… Interessant …. Natuurlijk op het Europees continent waar men meestal nog zit met ‘forced heirship’ (reservataire erfgenamen) kan dit verhaal heel wat minder spelen. Maar ook hier zijn er toch soms interessante creatieve maar legale mogelijkheden.

Belangrijke overwegingen
Een trust oprichten is een complex gebeuren. Zoals u ook in deze case ziet is het van het allergrootste belang dat zo een trust correct wordt opgezet en dat u zich zeer deskundig laat begeleiden, dat u de juiste jurisdictie kiest en dat soort dingen. Het oprichten van een trust is niet goedkoop maar ook niet onbetaalbaar. Verder is het zo dat u inderdaad een erg goede reden moet hebben om een trust op te richten, en dat u de oprichting van een trust moet afwegen tegen meer conventionele estateplanning. Toch is een trust in bepaalde gevallen een wonderlijk instrument waar u erg veel mee kunt regelen. Het heeft al eeuwen zijn waarde bewezen. Tot voor dezer ruling leek het gebruik van een trust in een Belgische context niet zo erg zinvol, omdat de Belgische fiscus niet de nodige fiscale gevolgen wou aanvaarden van het bestaan van een trust. Met deze nieuwe ruling lijkt dit plots allemaal anders te worden, en gaan er heel wat poorten openen. Dus een slim gebruik van een trust kan dus ook in een Belgische context voortaan heel wat voordelen bieden. Estate planning wordt voortaan nog wat boeiender en diverser.