Door de toename van nieuw samengestelde gezinnen komt het meer en meer voor dat kinderen door een biologische ouder en een stiefouder opgevoed worden. Het jarenlange samen wonen doet het gezinsgevoel groeien, en het is dan ook dikwijls de wens van de stiefouder dat het stiefkind bij zijn overlijden van hem erft. Op wat moet u letten? Is dat fiscaal nadelig of neutraal? 

Een stiefkind.

Als er sprake is van een stiefkind betekent dit dat één van echtgenoten niet de biologische ouder is van het kind. Dat kind van de echtgen(o)ot(e) komt uit een vorige relatie. Het is zonder belang of de andere ouder overleden is; het huwelijk ontbonden werd door een echtscheiding; of de relatie gewoon verbroken werd. Maar de biologische ouder en de stiefouder zijn wel gehuwd. Het is best mogelijk dat de stiefouder ook de biologische vader of moeder is van andere kinderen. Die kunnen bij hem of bij zijn vorige partner wonen, of er kan gekozen zijn voor co-ouderschap. De kinderen die geboren worden uit dit nieuwe huwelijk zijn uiteraard geen stiefkinderen. 

Noodzaak van testament.

Aangezien er tussen de stiefouder en het kind geen bloedverwantschap is, kan het stiefkind alleen erven van de stiefouder, als deze laatste een testament heeft gemaakt. Het is mogelijk dat het stiefkind geroepen wordt tot de ganse nalatenschap (algemeen legaat), of dat hij enkel begunstigde is van de gezinswoning of een ander onroerend goed (bijzonder legaat). Opgelet! Indien de stiefouder zelf biologische ouder is, dan kan hij niet alles legateren aan zijn stiefkind, want zijn eigen kinderen zijn reservataire erfgenamen. Deze hebben een voorbehouden deel, en dat kan hen niet ontnomen worden. Zolang de echtgenote leeft, zal de nalatenschap van de stiefouder verdeeld worden tussen het stiefkind en de langstlevende partner.  

Tarief successierechten.

De fiscale situatie van het stiefkind is de laatste jaren fel verbeterd. Dit geldt voor alle gewesten, maar houd er wel rekening mee dat elk gewest een eigen –licht afwijkende- regeling heeft. In Vlaanderen geniet het stiefkind altijd van het laagste tarief, want hij wordt gelijk gesteld met een erfgenaam in rechte lijn. Dit geldt zowel als de biologische ouder op het ogenblik van het overlijden van de stiefouder zelf nog in leven is, of reeds vooroverleden is. Bijgevolg wordt het vermogen van de erflater (stiefouder) verdeeld in een onroerend en roerend gedeelte, waarbij de successierechten telkens tegen de laagste tarieven berekend worden. Er is geen verschil in behandeling tussen een stiefkind en een eigen kind (bloedverwantschap). 

Andere samenwonenden?

Indien de partners samen leven zonder gehuwd te zijn, dan geniet het kind van de partner meestal ook van het voordelig tarief rechte lijn. Maar hier is het wel noodzakelijk dat de biologische ouder van het kind nog in leven is bij het overlijden van de samenwonende erflater. Dit geldt zowel voor wettelijk samenwonenden, als voor feitelijk samenwonenden; deze laatsten moeten wel op het ogenblik van het overlijden minstens één jaar ononderbroken samen wonen, en een gemeenschappelijke huishouding voeren. Dat is de voorwaarde in het Vlaamse Geest om als feitelijke samenwoner aangenomen te worden. 

Een stiefkind erft enkel als hij in een testament aangeduid wordt als legataris. Maar de successierechten worden in zijn hoofde berekend